11 november aan de Chemin des Dames: een dag van herdenking die ik voor u heb voorbereid, van de Drakengrot tot de verhalen van de aalmoezeniers

Het belangrijkste in één oogopslag

Zijwaarts scrollen →

De herdenkingswandeling: verhalen van aalmoezeniers

Voor wat de organisator de 108e verjaardag van de Wapenstilstand noemt, wijdt de Caverne du Dragon haar wandeling van 11 november aan een weinig belichte figuur uit de Groote Oorlog: de legeraalmoezenier. De titel van de rondleiding is een citaat: "La main de l'Éternel serait-elle trop courte ?" ("Zou de hand van de Heer te kort zijn?").

Het museum herinnert eraan dat alle legers van 1914-1918 een beroep deden op aalmoezeniers, "militairen zonder wapens, officieren zonder troepen". Het waren dominees, rabbijnen en katholieke priesters, en ze bleven bij de soldaten tot hun laatste ogenblikken. De rondleiding nodigt uit om in hun voetsporen te lopen, op deze belangrijke plek van herinnering.

Deze invalshoek heeft me geraakt. De generaals kennen we, de gewone soldaten ook; over wie de hand van de stervenden vasthield, wordt veel minder gesproken.

Wat is aangekondigd:

• Wanneer? Woensdag 11 november 2026 om 13.30 uur.
• Waar? Afspraak aan de Caverne du Dragon, daarna met de eigen auto tussen de plekken.
• Hoe lang? 2 uur.
• Hoeveel? € 9 per volwassene, gratis onder 7 jaar. De officiële tarieflijst vermeldt dat het tarief voor de themarondleidingen aan de Chemin des Dames geldt vanaf 7 jaar.
• Hoe reserveren? Telefonisch via +33 3 23 25 14 18 of per e-mail naar caverne@aisne.fr.

De precieze route en de bezochte plekken heeft de organisator niet bekendgemaakt.

Toevoegen aan agenda

De Caverne du Dragon op 11 november

Goed om te weten, zeker als u van ver komt: de tarieflijst van het museum kondigt gratis rondleidingen aan op de herdenkingsdagen van 16 april en 11 november. Op andere dagen kost de rondleiding € 10 (€ 6 of € 2 aan verminderd tarief, onder voorwaarden).

• Openingsuren: van 1 april tot 15 november 2026 is het bezoekerscentrum open van 10.00 tot 18.00 uur. Op maandag gesloten; 11 november 2026 valt op een woensdag.
• De rondleiding: alleen begeleid, 1 uur en 15 minuten, groepen van maximaal 49 personen, 14 meter onder de grond. Het museum meldt vertrekken om de 30 à 45 minuten tussen 10.00 en 16.30 uur; de tijdsloten van de dag staan in de online ticketshop, reserveren wordt aangeraden.
• Als u geen Frans spreekt: bij het ticket voor de rondleiding hoort een audiogids, en de rondleiding wordt nog steeds door een gids geleid. Vraag bij de balie welke talen beschikbaar zijn (+33 3 23 25 14 18).
• Ter plaatse: gratis parking, toiletten (waarvan 3 toegankelijk), gratis uitgeleende rolstoel en dekens voor de afdaling, naargelang beschikbaarheid. Kinderwagens kunnen door de gangen.
• Dieren: niet toegelaten in het bezoekerscentrum en in de grot, behalve assistentiehonden.

Een praktische tip: neem een trui mee, ook als u denkt dat u die niet nodig hebt. In de grot is het 12 °C, en dekens worden uitgeleend naargelang beschikbaarheid.

Alle praktische informatie vindt u ook op de pagina over de Caverne du Dragon.

Uw dag aan de Chemin des Dames plannen

De dag is eenvoudig in te delen: 's ochtends de gratis rondleiding in de grot, 's middags de wandeling.

• Ochtend: rondleiding in de Caverne du Dragon (1 uur en 15 minuten); kies een tijdslot dat u tijd laat om voor 13.30 uur te lunchen.
• Middag: volgens het museum mag u picknicken op de grasvelden rond het bezoekerscentrum, met respect voor de plek, en langs de Chemin des Dames liggen veel picknickplaatsen.
• 13.30 uur: vertrek van de herdenkingswandeling.
• Eind van de namiddag: de abdij van Vauclair, vrij en gratis toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang.

Het toerismebureau van het Pays de Laon (pagina bijgewerkt op 13/10/2026) stelt vier stops voor, voor een halve dag met de auto langs deze heuvelrug van een dertigtal kilometer: de Caverne du Dragon, het plateau de Californie met zijn uitkijktoren bij Craonne, het Vieux Craonne met zijn arboretum en de abdij van Vauclair. Het meldt ook dat het Pavillon de Vauclair voor de gelegenheid open is, voor de jaarlijkse sluiting op de avond van 11 november. De openingsuren van het Pavillon die dag zijn niet bekendgemaakt: vraag het na bij de Communauté de communes du Chemin des Dames via +33 3 23 22 69 72.

Zoekt u een voorouder? Het virtuele memoriaal van de Chemin des Dames, opgezet door het departement Aisne met steun van de Commonwealth War Graves Commission en de Volksbund (de Britse en Duitse instanties die de oorlogsgraven beheren), laat u online een gesneuvelde zoeken van elke nationaliteit die aan de Chemin des Dames is gevallen.

Iets verderop, richting Soissons, beleeft het Fort de Condé op 11 november zijn laatste seizoensdag: open van 9.30 tot 17.30 uur, € 7 per volwassene, € 5 van 8 tot 17 jaar, gratis onder 8 jaar en voor houders van de Franse oudstrijderskaart (carte du combattant), volgens de website van het fort. Huisdieren zijn welkom.

Plechtigheden en andere herdenkingen in de Aisne

11 november is de dag van "herdenking van de overwinning en de vrede, verjaardag van de wapenstilstand van 11 november 1918 en eerbetoon aan allen die voor Frankrijk zijn gestorven", herinnert de prefectuur van de Aisne. Tijdens de plechtigheden wordt een boodschap van de minister voorgelezen. De prefectuur en de vier onderprefecturen zijn de hele dag gesloten.

De plechtigheden vinden plaats aan het oorlogsmonument van elke gemeente. De uren verschillen van dorp tot dorp: het gemeentehuis (mairie) heeft het laatste woord.

• Soissons: de stad kondigt een plechtigheid aan op de begraafplaats om 10.15 uur, daarna een stoet te voet met jonge sporters naar de place Fernand-Marquigny, waar de plechtigheid om 11.00 uur verdergaat, en vervolgens aan het Monument des Anglais. Voor iedereen. Inlichtingen: +33 3 23 74 37 87.
• Saint-Quentin: rondleiding op de Franse nationale begraafplaats en de Duitse militaire begraafplaats, sinds september 2023 UNESCO-werelderfgoed, om 14.30 uur. € 6, verminderd € 3, gratis onder 18 jaar. Tickets bij het toerismebureau: +33 3 23 67 05 00.
• Laon: "Dans les pas de Suzanne Noël" (in de voetsporen van Suzanne Noël), een gratis wandeling vanaf het voorplein van de kathedraal die eindigt op de begraafplaats Saint-Just. Evenementpagina. Geen enkele officiële bron heeft het vertrekuur al bekendgemaakt.
• Craonne en de gemeenten aan de Chemin des Dames: het programma 2026 van de plaatselijke plechtigheden staat nog niet online: het gemeentehuis geeft het uur.

In de dagen ervoor houdt het departement van 3 tot 11 november 2026 de eerste "Grands Jours de la Mémoire", rond zijn werelderfgoedsites. Aan de Chemin des Dames zijn er twee gratis activiteiten op zaterdag 7 november:

• 10.30 uur, Cerny-en-Laonnois: de herdenkingskapel, voorgesteld door de lokale historicus Guy Marival, daarna de Franse en de Duitse begraafplaats met een gids van de Caverne du Dragon. 1 uur en 30 minuten, reserveren aangeraden via +33 3 23 25 14 18. Evenementpagina.
• 14.00 uur, Cote 108 in Berry-au-Bac: bezoek aan de mijnkrater, afspraak aan de Caverne du Dragon en daarna met de eigen auto, reserveren verplicht via +33 3 23 25 14 18. Evenementpagina.

Mijn geheugensteuntje

• Waar? Caverne du Dragon, Chemin des Dames, RD 18 CD, 02160 Oulches-la-Vallée-Foulon.
• Wanneer? Woensdag 11 november 2026. Wandeling om 13.30 uur; museum open van 10.00 tot 18.00 uur.
• Hoeveel? Wandeling € 9 (gratis onder 7 jaar); rondleiding in de grot die dag gratis.
• Reserveren? Verplicht voor de wandeling, aangeraden voor de grot: +33 3 23 25 14 18, caverne@aisne.fr.
• Auto? Onmisbaar voor de wandeling, die verdergaat met de eigen auto.
• Als het regent? De grot ligt onder de grond, bij 12 °C. Voor de wandeling wordt niets vermeld: zorg voor iets om u tegen het weer te beschermen.

Nog een notitie in de marge

Ik werk deze pagina bij zodra de gemeenten aan de Chemin des Dames hun plechtigheden bekendmaken. Voor u vertrekt, bespaart een telefoontje naar +33 3 23 25 14 18 u onaangename verrassingen. En als deze dag u zin geeft om langer te blijven, vindt u hier meer ideeën: dit weekend in de Aisne.

Reserveer uw plaats voor de wandeling, neem een trui mee, en neem de tijd om te herdenken.

De vragen die ik nu al krijg

Tata Nadège, voor NLocale. Bijgewerkt op 2 november 2026.